نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه چمران اهواز، دانشکده ی کشاورزی، گروه گیاهپزشکی

2 دانشگاه زنجان، دانشکده کشاورزی، گروه گیاهپزشکی

چکیده

در این تحقیق، تاثیر غلظت‌های مختلف عصاره ‌آبی سیر روی منابع انرژی و سرماسختی در حشرات کامل سوسک کلرادو مورد بررسی قرار گرفت. لاروهای سن دوم یک روزه تا پایان سن چهارم لاروی با برگ‌های سیب‌زمینی تازه آغشته به غلظت‌های مختلف عصاره (50، 25، 15، 5 درصد و شاهد) به صورت روزانه تغذیه شدند. میزان تغییرات گلیکوژن، کربوهیدرات و چربی کل به ازای میلی‌گرم وزن خشک بدن حشره برای 4 حشره‌ی نر و ماده به صورت جداگانه اندازه‌گیری شد. همچنین تاثیر غلظت‌های 50، 25، 10 و 5/2 درصد عصاره سیر بر سرماسختی ارزیابی گردید. نتایج بیانگر اثرات معنی‌دار غلظت‌های عصاره‌ی سیر بر میزان چربی کل و قند است (001/0 >p). بیشترین میزان کاهش و افزایش قند بترتیب پس از کسر اثر شاهد، در غلظت 25% به میزان 37/49 درصد و در غلظت 5%، 23/141 درصد مشاهده شد. همچنین، بیشترین میزان کاهش و افزایش چربی کل پس ازکسر اثر شاهد بترتیب در غلظت 5% به میزان 33/15 درصد و غلظت 25% به میزان 46/38 درصد مشاهده گردید. عصاره‌ی سیر روی مقدار گلیکوژن تاثیر معنی‌داری نداشت. عصاره‌ی سیر در غلظت 10% بیشترین افزایش نقطه فوق سرما را در مقایسه‌ی با شاهد، به میزان 14/ 5- به همراه داشت (01/0 p<). نتایج موید آن است که عصاره‌ی سیر می‌تواند با تاثیر بر منابع انرژی و ظرفیت فوق سرمای سوسک کلرادوی سیب‌رمینی، نرخ زنده‌مانی حشرات زمستان‌گذران را کاهش دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Efficacy of Garlic Extraction on Some Physiological Parameters in Colorado Potato Beetle, Leptinotarsa decemlineata Say. (Col.: Chrysomelidae)

چکیده [English]

In this research, the effects of garlic extraction (GE) on energy resources and cold hardening was surveyed in adults of potato Colorado beetle (PCB). Second larvae instars with 24h old were selected and fed daily with potato leaves treated with various concentrations of garlic extracted (%50, %25, %15, %5 and %0 (as control)) untill to pupated. After adults emerged, they were fed with non-treated leaves during a week. Then energy sources (Sugar, glycogen and lipid) of four males and females, separately, were determined in milligram per gram of dry weight. Also the effects of various concentrations of GE (%50, %25, %10, %2.5 and %0) on the super cooling point (SCP) were measured. Results indicated the significant effects of GE on total lipid and sugar (p<0.001). The highest decrease and increase in the amount of sugar were observed respectively in %25 with 49.37% and 5% with 141.23% after subtracted the control effects. Also the highest 12. decrease and increase in the amount of lipid were observed respectively in 5% with 15.33% and 25% with 38.46% after subtracted the control effects. GE showed no significant effects on glycogen. The highest increase in SCP were compared to control group in 10% with -5.14 degree (p<0.01). Results indicated that some GE concentrations can decrease the survival rate in overwintering adults of CPB by reduction of the energy reserves and the SCP.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Colorado Potato Beetles
  • Garlic Extraction
  • Energy resources
  • Cold hardiness
  • Super cooling point

تأثیر عصاره­ سیر روی برخی پارامترهای فیزیولوژیکی سوسک برگخوار کلرادو سیب­زمینی Leptinotarsa decemlineata Say. (Chrysomelidae) 

زیبا ممدوح1* و مرتضی موحدی­فاضل2

1 اهواز، دانشگاه شهید چمران، دانشکده کشاورزی، گروه گیاه‌پزشکی

2 زنجان، دانشگاه زنجان، دانشکده کشاورزی، گروه گیاه‌پزشکی

تاریخ دریافت: 28/3/93               تاریخ پذیرش: 7/10/93 

چکیده

در این تحقیق، تأثیر غلظت­های مختلف عصاره ­آبی سیر روی منابع انرژی و سرما سختی در حشرات کامل سوسک کلرادو مورد بررسی قرارگرفت. لاروهای سن دوم یک‌روزه تا پایان سن چهارم لاروی با برگ­های سیب­زمینی تازه آغشته به غلظت­های مختلف عصاره (50، 25، 15، 5 درصد و شاهد) به‌صورت روزانه تغذیه شدند. میزان تغییرات گلیکوژن، کربوهیدرات و چربی کل به ازای میلی­گرم وزن خشک بدن حشره برای 4 حشره نر و ماده به‌صورت جداگانه اندازه­گیری شد. همچنین تأثیر غلظت­های 50، 25، 10 و 5/2 درصد عصاره سیر بر سرما سختی ارزیابی گردید. نتایج بیانگر اثرات معنی­دار غلظت­های عصاره سیر بر میزان چربی کل و قند است (001/0 >P). بیشترین میزان کاهش و افزایش قند بترتیب پس از کسر اثر شاهد، در غلظت 25% به میزان 37/49 درصد و در غلظت 5%، 23/141 درصد مشاهده شد. همچنین، بیشترین میزان کاهش و افزایش چربی کل پس از کسر اثر شاهد بترتیب در غلظت 5% به میزان 33/15 درصد و غلظت 25% به میزان 46/38 درصد مشاهده گردید. عصاره سیر روی مقدار گلیکوژن تأثیر معنی­داری نداشت. عصاره سیر در غلظت 10% بیشترین افزایش نقطه فوق سرما را در مقایسه با شاهد، به میزان 14/ 5- بهمراه داشت (01/0 P<). نتایج مؤید آن است که عصاره سیر می­تواند با تأثیر بر منابع انرژی و ظرفیت فوق سرمای سوسک کلرادوی سیب‌زمینی، نرخ زنده­مانی حشرات زمستان­گذران را کاهش دهد. 

واژه­های کلیدی: سوسک برگخوار سیب­زمینی، عصاره سیر، منابع انرژی، سرما سختی، نقطه فوق سرما.

* نویسنده مسئول، تلفن: 02433052603 ، پست الکترونیکی: z.mamdooh@gmail.com

مقدمه

 

سوسک برگخوار سیب­زمینی Leptinotarsa decemlineata Say. با تغذیه­ از برگ­ها و نیز غده­ها خسارت شدیدی را به بوته­های سیب­زمینی وارد می­سازد. این آفت روی سایر گیاهان خانواده­ سولاناسه از قبیل بادمجان، گوجه­فرنگی، فلفل و توتون نیز فعالیت می‌نماید (4). این حشره دارای زمستان­گذارنی اجباری بوده و حشرات کامل، زمستان را در اعماق خاک سپری می­کنند (34). تغییرات دما، میزان آب و عناصر غذایی موجود در بدن (26، 34، 36)، حجم هسته­ یخ­ساز (26، 28، 31)، به‌عنوان عوامل طبیعی و نیز برخی از عوامل غیرطبیعی همچون بعضی از ترکیبات شیمیایی و سموم که در داخل روده­ی میانی و همولنف سوسک کلرادوی سیب­زمینی باقی می­مانند، می­توانند به‌عنوان هسته­ی یخ­ساز عمل کرده و با کاهش مقاومت به سرما بر ظهور حشرات کامل از داخل خاک مؤثر باشند (18، 30، 34). سرما سختی این‌گونه همانند دیگر حشرات زمستان­گذران به‌عنوان یک فرایند­ تغییرات فصلی با تجمع سرما در آنها مرتبط می­باشد (33). مهمترین عامل در تعیین میزان مقاومت حشرات به تجمع سرما در طول زمستان، نقطه­ فوق سرما (SCP) می­باشد که با افزایش این عامل تحت تأثیر عوامل فیزیولوژیکی داخلی و برخی عوامل خارجی به‌عنوان هسته یخ‌ساز، مقاومت کاهش می­یابد (9، 33، 34). سوسک کلرادو همانند بسیاری از حشرات برای افزایش بقاء خود در زمستان و نیز تداوم نسل خود پس از زمستان­گذارنی نیازمند منابع کربوهیدراتی، چربی و پروتئینی می باشد (15) که محتوای آنها تا قبل از دیاپوز افزایش می­یابد (35). این انرژی­های ذخیره­ای در طول دوره زمستان­گذرانی بتدریج کاهش‌یافته و تلفات حشرات را بهمراه دارد (23). عصاره گیاه سیر علاوه برخواص ضدالتهاب، ضدسرطان و آنتی­اکسیدانی در پستانداران و موجودات خونگرم (2)، به دلیل وجود ترکیبات تیوسولفینات و سولفور دارای اثرات حشره­کشی، تخم کشی، ضد تغذیه­ای و دورکنندگی روی تعداد زیادی از حشرات نیز می‌باشد (7، 14، 53) که برخی از آثار آن در سوسک کلرادوی سیب­زمینی گزارش شده است (38، 39، 40، 41). ترکیبات گیاه سیر همچون لکتین با ماهیت پروتئینی می­توانند روی روده­ حشرات مؤثر بوده و نیز وارد همولنف شوند (53). لذا، این احتمال وجود دارد که این ترکیبات بتوانند همچون پروتئین­های باکتر­ی­های هسته­ یخ­ساز در داخل دستگاه گوارش و همولنف سوسک کلرادو عمل نموده و مقاومت حشره در برابر سرما را کاهش دهند (33). همچنین مصرف غده­های سیر نه‌تنها در انسان منابع انرژی را تعدیل می­کند (12، 43)، بلکه در موجودات دیگر نیز ترکیبات آب­دوست و آب­گریز آن طی مکانیسمی ناشناخته سبب مهار سنتز کلسترول (20، 57) و کاهش میزان اسیدهای ­آمینه و کربوهیدرات می­گردد (53). با توجه به اثرات اشاره شده سیر، در این تحقیق نیز اثرات تغذیه­ای عصاره سیر روی تغییرات منابع انرژی و سرما سختی حشرات کامل زمستان­گذران سوسک کلرادو سیب‌زمینی ارزیابی می­کنند.

مواد و روشها

پرورش: حشرات کامل سوسک کلرادو از مزارع سیب زمینی حومه زنجان جمع­آوری و به بوته­های سیب‌زمینی منتقل شدند. تخم­های هم‌سن حاصل از آنها روی بوته­های مجزا منتقل‌شده تا زمانی که به لارو سن دوم تبدیل که از آنها در آزمون‌های مربوطه استفاده شد. همچنین لاروهای سن چهارم که در شرف تبدیل‌شدن به شفیره بودند از مزارع جمع‌آوری و به ظروف مخصوص حاوی شن جهت شفیرگی منتقل شدند. از حشرات کامل خارج شده در جهت آزمون­های مربوطه استفاده شد. تکثیر جمعیت در گلخانه با نور طبیعی، دمای 3±25 درجه­ سلسیوس و رطوبت حداقل 50 درصد انجام شد.

تهیه­ عصاره سیر: در این تحقیق، تهیه­ی عصاره براساس روش ارائه‌شده توسط سایر محققین باکمی تغییر استفاده شد (7، 8). پنجاه گرم از حبه­های تازه­ی سیر رقم طارم با ترازوی دیجیتال g01/0 (مدل A&D EK-300i) توزین و آسیاب شد. پس از اضافه کردن 100 میلی­لیتر آب مقطر توسط دستگاه مخلوط‌کن مخلوط یکنواختی ایجاد شد. مخلوط پس از گذشت مدت‌زمان 30 دقیقه در دمای اتاق، توسط سانتریفیوژ یخچال­دار با دور 4000 rpm در دمای 4 درجه سانتی گراد، به مدت 30 دقیقه سانتریفیوژ شد. مایع رونشین جدا و برای بار دوم به همان روش سانتریفیوژ شد. مایع رونشین نهایی به‌عنوان ترکیب پایه (غلظت 100 درصد) منظور شد. سری غلظت­های مورداستفاده در آزمایش­ها، با حلال آب­مقطر تهیه شد.

تأثیر عصاره­ سیر بر میزان منابع انرژی: جهت ارزیابی اثرات جانبی ترکیبات مستخرج از گیاه سیر روی منابع انرژی، لاروهای سن دوم یک‌روزه به پتری دیش­های ده سانتی‌متری منتقل و با برگ­های سیب­زمینی تازه آغشته به عصاره­ی سیر با غلظت­های50، 25، 15، 5 و صفر درصد (آب­مقطر) که قبلاً خاصیت کشندگی آنها گزارش شده بود (38، 39، 40، 41)، تغذیه شدند. هر غلظت شامل 4 تکرار و هر تکرار حاوی 15 لارو هم­سن بود. لاروها تا اتمام سن چهارم به‌صورت روزانه با برگ­های تیمار شده، تغذیه شدند. حشرات کامل حاصله از تیمارها به مدت یک هفته با برگ­های تازه بدون عصاره مورد تغذیه قرارگرفته و سپس افراد زنده به فریزر با دمای 20- درجه منتقل شدند. جهت تعیین وزن خشک بدن، نمونه­ها به مدت 48 ساعت در داخل آون با دمای 50 درجه­ی سلسیوس قرار گرفتند. جهت اندازه­گیری منابع انرژی، از حشرات نر و ماده، 4 عدد در هر غلظت انتخاب و برحسب نر و ماده تفکیک (22) و پس از تعیین وزن خشک بدن توسط همگن­ساز دستی، همگن و چربی، قند و گلیکوژن آنها طبق روش Van Handel (55، 56) جداسازی شد. چربی توسط واکنشگر وانیلین در طول‌موج 530 نانومتر و قند و گلیکوژن با واکنشگر آنترون در طول‌موج 625 نانومتر توسط دستگاه اسپکتروفتومتری (WPAs2000uv/vis) قرائت شد. همچنین از گلوکز (مرک)، روغن سویا (تولید داخل) به‌عنوان ماده استاندارد بترتیب برای کمیت­­سنجی کربوهیدرات و چربی استفاده شد. میزان کربوهیدرات و چربی کل برحسب میلی گرم/گرم وزن خشک بدن حشره محاسبه شد.

تأثیر عصاره سیر بر سرما سختی: حشرات کامل یک‌روزه نسل دوم به تعداد 45 عدد در قالب سه تکرار به ظروف استوانه­ای پلاستیکی شفاف به ابعاد40 در20 سانتی‌متر و مسقف به توری منتقل شدند. حشرات کامل با شاخه­های بریده سیب­زمینی مستقر در گلدان­های آبی که با غلظت‌های 50، 25، 10، 5/2 و صفر درصد (شاهد) به‌صورت غوطه­وری آغشته شده بودند، به مدت 20 روز تغذیه شدند. حشرات کامل بعد از اتمام دوره مذکور از نظر جنسیت جداسازی (22) و تعداد 10 حشره نر و10 ماده به نسبت هم‌وزن از هر تیمار انتخاب و پس از توزین با ترازوی دیجیتال 01/0 گرم (مدل A&D EK-300i)، برای تعیین نقطه فوق سرما منظور گردید. جهت تعیین نقطه فوق سرما از یک حمام سرماساز حاوی الکل اتیلیک صنعتی با قدرت کاهش درجه حرارت به میزان 5/0 درجه­ سانتی­گراد بر دقیقه (28)، مجهز به دیتا­لاگرCHY-502A  با دقت اندازه­گیری 1/0 درجه سانتی­گراد دارای شناساگر حرارتی  K100استفاده گردید. میزان کاهش دما و تغییرات آن توسط نرم­افزار مربوطه در هر ثانیه بر روی کامپیوتر ثبت گردید. اولین افزایش ناگهانی دما طبق روش Lee (32) به علت انجماد مایع بین بافتی به‌عنوان نقطه­ی فوق سرما منظور گردید. علاوه بر آن، آخرین حد دمایی که دوباره دما روند کاهشی را بخود می گیرد ثبت و اختلاف بین آنها به عنوان میزان گرمای آزاد شده محاسبه شد.

تجزیه و تحلیل آماری: تجزیه‌وتحلیل داده­های منابع انرژی به صورت آزمون فاکتوریل دو متغیره (غلظت×جنسیت) در 4 تکرار و داده­های مربوط به نقطه فوق سرما نیز بصورت مشابه با 10 تکرار در قالب طرح کامل تصادفی با استفاده از نرم­افزارهای آماری Statistics (6) و Minitab16 (49) انجام و میانگین­ها توسط آزمون توکی- کرامر مقایسه گردید.

نتایج

سنجش میزان منابع انرژی: نتایج حاصل از این تحقیق بیانگر اثرات تجمعی تغذیه از برگ­های آغشته به غلظت­های مختلف عصاره آبی سیر در دوران لاروی روی میزان منابع انرژی کل در حشرات کامل سوسک کلرادو است. مقدار چربی کل تحت تأثیر عصاره سیر در مقایسه با شاهد کاهش قابل‌توجهی را نشان داد (001/0 > P و
 63/9 = 39, 4F) که البته حشرات ماده به‌مراتب بیش­تر تحت تأثیر عصاره سیر واقع شدند (001/0 > P و
74/15 = 39, 1F). بعلاوه اثرات متقابل جنسیت و غلظت در میزان چربی کل تفاوت معنی­داری را نشان داد (001/0 = P و 14/6 = 39, 4F). بیش­ترین میزان چربی در حشرات ماده تیمار شاهد و کم­ترین میزان در حشرات نر تغذیه‌شده با برگ­های آغشته به غلظت 5 درصد مشاهده شد که به میزان 74/52 درصد نسبت به حشرات ماده شاهد، کاهش‌یافته است. همچنین تفاوت موجود در میزان قند بین غلظت­های مختلف بیانگر تأثیر عصاره سیر بر این منبع می­باشد (001/0 > P و 71/14 =  39, 4F). بطوری که در غلظت­های 25 و 50 درصد روند کاهشی و در غلظت­های 5 و 15 درصد افزایش معنی­داری را با شاهد نشان می‌دهد. لازم بذکر است که این عصاره کم­ترین تأثیر را بر میزان گلیکوژن در حشرات کامل داشته است (109/0 = P و 08/2 = 39, 4F). اثر توأم دو فاکتور جنسیت و غلظت در میزان قند (386/0 = P و 07/1 = 39, 4F) و گلیکوژن (946/0 = P و 18/0 = 39, 4F) هیچ‌گونه اختلاف آماری را نشان ندادند. همچنین میزان کربوهیدرات غیرقابل‌حل (گلیکوژن) (255/0 = P و 39/1 = 39, 1F) و قابل‌حل (قند) (097/0 = P و 94/2= 39, 1F). تفاوت معنی‌داری بین دو حشرات نر و ماده نشان نداد. حدود تغییرات میانگین میزان منابع انرژی در حشرات تحت تیمار در شکل-1 و اثرات متقابل آن­ها در جدول-1 ارائه ‌شده است.

 

 

شکل 1- تغییرات میانگین میزان منابع انرژی در حشرات کامل L. decemlineata تحت تیمار با عصاره سیر.

(حروف متفاوت در هر ستون بیانگر تفاوت معنی دار در سطح 5% طبق آزمون توکی میباشد)

 

جدول 1- میانگین منابع انرژی در حشرات کامل L. decemlineata تحت تیمار با عصاره سیر .

متغیر

 

چربی کل

قند

گلیکوژن

(mg g-1)

(mg g-1)

(mg g-1)

جنسیت × غلظت

نر × 0%

 g91/45 ± 0/350

 ns677/0 ± 488/2

 ns31/16 ± 48/102

نر × %5

 h91/45 ± 6/295

 ns677/0 ± 026/7

 ns31/16 ± 87/120

نر × %15

 f91/45 ± 0/422

 ns677/0 ± 345/4

 ns31/16 ± 91/109

نر × %25

 e91/45 ± 4/443

 ns677/0 ± 162/1

 ns31/16 ± 68/76

نر × %50

 f91/45 ± 5/412

 ns677/0 ± 132/2

 ns31/16 ± 78/94

ماده × 0%

 a91/45 ± 5/625

 ns677/0 ± 451/2

 ns31/16 ± 70/94

ماده × 5%

 c91/45 ± 3/530

 ns677/0 ± 885/4

 ns31/16 ± 54/104

ماده ×  15%

 cd91/45 ± 1/521

 ns677/0 ± 949/2

 ns31/16 ± 17/89

ماده × 25%

 b91/45 ± 4/607

 ns677/0 ± 338/1

 ns31/16 ± 34/58

ماده ×  50%

 d91/45 ± 1/515

 ns677/0 ± 857/1

 ns31/16 ± 08/98

       (حروف متفاوت در هر ستون بیانگر تفاوت معنی دار در سطح 5% طبق آزمون توکی میباشد)


نقطه فوق سرما: نتایج حاصل بیانگر تأثیر معنی­دار عصاره سیر روی نقاط فوق سرما است (01/0 < P و 71/14 =
49, 4F). بطوری که کم­­ترین نقطه فوق سرما در غلظت 5/2 درصد با میانگین (41/1± 49/14-) و بیش­ترین میزان در غلظت 10 درصد با میانگین (06/1± 89/7-) مشاهده گردید (شکل-2). همچنین نقاط فوق سرما بین دو جنس نر و ماده (877/0 = P و 2/0 = 49, 1F) و نیز اثرات متقابل دو فاکتور غلظت و جنسیت بر تغییرات نقطه فوق سرما بی‌تأثیر بوده است (575/0 = P و 73/0 = 49, 4F).

با کاهش مجدد دما پس از انجماد مایع داخل بدن حشره و رها شدن گرما، میزان گرمای آزادشده برآورد گردید (شکل-3). میزان گرمای رهاشده نیز همانند نقطه فوق سرما تحت تأثیر معنی­دار عصاره سیر قرارگرفت (047/0 = P و 65/2 = 49, 4F). همچنین وزن‌تر بدن حشرات ماده تغذیه‌شده با برگهای حاوی عصاره بطور معنی­داری بیش­تر از حشرات نر بوده است (001/0 > P و 93/53 = 24, 1F).

 

 

 

شکل 2- میانگین نقطه­ فوق سرما در حشرات کامل L. decemlineata تحت تیمار با عصاره گیاه سیر.

(حروف متفاوت در هر ستون بیانگر تفاوت معنی دار در سطح 5% طبق آزمون توکی میباشد)

 

 

شکل 3- میانگین گرمای رها شده در حشرات کامل L. decemlineata تحت تیمار با عصاره سیر.

(حروف متفاوت در هر ستون بیانگر تفاوت معنی دار در سطح 5% طبق آزمون توکی میباشد)


بحث

تغییرات چربی: در بین منابع انرژی، چربی­ها با دو نقش انرژی ذخیره­ای و نیز ترکیبات ضدیخ تأثیر قابل‌توجهی را روی بقاء حشرات در طول دوره زمستان­گذرانی دارند (13). در این تحقیق، ترکیبات گیاه سیر باعث کاهش میزان چربی در بدن حشرات تحت تیمار در مقایسه با نمونه­های شاهد شده است. اگرچه غلظت 25 درصد برخلاف غلظت­های دیگر افزایش قابل‌توجهی در میزان چربی کل را نشان داده است. اختلال در متابولیسم برخی از اسیدهای چرب ممکن است با جلوگیری از فعالیت یک نوع یا گروهی از لیپازها صورت پذیرد (1، 27). گروهی از سموم شیمیایی همچون سایپرمترین (Cypermethrin) و تنظیم کننده­های رشد (پیری­پروکسی­فن (Pyriproxyfen) و فنوکسی­کارب (Fenoxycarb)( و عصاره­های گیاهی همچون دانه­­های هویج و چریش می­توانند کاهش میزان چربی را سبب شوند (1، 21، 25، 27) که عصاره سیر نیز در برخی از غلظت­ها چنین تغییراتی را نشان داده است. غلظت های زیرکشندگی گیاه سیر نیز همانند آزادیراختین به علت وجود ترکیب دی­آلیل-دی­سولفید(Diallyl disulfide)، سوخت و ساز چربی و زیست­ساخت فرمون و همچنین میزان پروتئین داخل همولنف را تغییر می­دهد (27، 44). لکتین موجود در برگ و غده­ی سیر با مهار آنزیم­های سطح غشای اپیتلیال معده­ی میانی
Helicoverpa armigera جذب عناصر غذایی تجزیه‌شده را مختل می­سازد (54، 53). طی مکانیسم دیگر با تأثیر ترکیبات گیاه سیر روی آنزیم­های سیتوکروم P450، آنزیم­های منواکسیژناز (Monooxygenase enzymes) در مخمر Candida tropicalis مهار می­شوند و واکنش بتا-اکسیداسیون اسیدهای چرب به زنجیره­های بلند آلفا و امگا-دی­کربوکسیلیک­اسید (alpha- and omega-dicarboxylic acid) انجام نخواهد ­شد (5، 20). همین اتفاق در جلوگیری از تولید گلیسرول در باکتری اشرشیاکلی و نیز اختلال در تشکیل لایه­ی فسفولیپیدی و دیواره­ی سلولی، رشد و جفت ­شدن سلول را تحت تأثیر قرار می­دهد (8). از طرفی طبق گزارش پاتل (47) شرایط تنش در گونه Hydropsyche contubernalis  هورمون­های آدیپوکینتیک (Adipokinetic hormones) را فعال می­سازد که به نوبه خود تجزیه چربی در اجسام چربی را افزایش می­دهند. این مکانیسم­های احتمالی در کاهش میزان چربی در حشرات تحت تیمار با عصاره می­تواند وجود داشته باشد. اما نکته­ی قابل‌توجه، افزایش میزان چربی در غلظت 25 درصد در مقایسه با شاهد است. در بعضی از گونه­ها مشاهده شده است که کاربرد سموم شیمیایی اثرات افزایشی را بر منابع انرژی به دنبال داشته است (24،19). نتایج این تحقیق گویای آن است که عصاره سیر در غلظت‌های مختلف، اثرات متفاوتی را نشان می‌دهد. پروس و همکاران (48) نیز چنین تفاوت‌هایی را در تحقیقات خویش مشاهده کردند.

تغییرات کربوهیدرات: کربوهیدرات­ها یکی از منابع مهم انرژی در بسیاری از حشرات محسوب می­شوند و میزان آن در همولنف شاخص مهمی از میزان متابولیسم، تعادل پویا از جذب، سوخت‌وساز و مصرف توسط بافت­های مختلف است (58). نتایج حاصل از این تحقیق بیانگر تأثیر عصاره سیر بر کربوهیدرات قابل‌حل بوده و بر میزان گلیکوژن تأثیر معنی­داری نداشته است. غلظت­های بالای عصاره­ی سیر سبب کاهش میزان قند در بدن حشرات کامل شده است. علیرغم آنکه در غلظت­های پایین­تر سیر روند افزایشی در میزان قند را بدنبال داشته است. افزایش میزان کربوهیدرات در برخی از غلظت­ها نسبت به شاهد را می توان به پدیده هورمزیس (Hormesis ) نسبت داد (45) که طی آن غلظت­های پایین ترکیبات شیمیایی ممکن است اثرات مفیدی را روی موجودات زنده نشان دهند. به خصوص در عصاره­های گیاهی همچون سیر که به علت وجود ترکیبات مختلف و اثرات آن­ها در کنار هم، تناقض در تأثیر غلظت­های مختلف مشاهده می­شود (48). اما کاهش میزان کربوهیدرات نسبت به شاهد ناشی از تنش ایجاد شده در اثر استفاده از عصاره است. کاهش میزان کربوهیدرات در کاربرد سایپرمترین (Cypermethrin) و تنظیم کننده­های رشد در حشرات و نیز عصاره­ی دانه­های هویج در موش­ صحرایی دیابتی نوع I به اثبات رسیده است (1، 19، 29). عناصر موجود در عصاره­ سیر با مهار آنزیم­های آمیلاز و سلولاز در 18 گونه قارچ مختلف، میزان کربوهیدرات را به‌صورت قابل‌توجهی کاهش داده است (51). اوپادهای و همکاران (54) ثابت کردند که اتصال لکتین­های سیر به پروتئین­های کادهرین Cadherin)) مانند اپیتلیال همچون گلیکوزیل-فسفاتیدیل­اینوزیتول (Glycosyl-phosphatidylinositol) و پلی­کالین (Polycalin)، جذب مواد غذایی ازجمله کربوهیدرات را کاهش می­دهد. همچنین، لکتین­ها بااتصال به آنزیم سوکراز تجزیه­ی ساکارز به گلوکز و فروکتوز را مهار می­کنند (فیتچس و همکاران (2008) به نقل از 53). در پستانداران، ترکیبات سیر با مهار شماری از آنزیم­های کبدی از جمله آنزیم HMG-CoA ردوکتاز بر سیکل تبدیل قند و گلیکوژن مؤثرند (12).

سرما سختی

1- نقطه فوق سرما: نقطه فوق سرما تحت تأثیر نوع میزبان، میزان آب بدن حشره، عناصر هسته­ی یخ‌ساز در بدن و همچنین گروهی از ترکیبات شیمیایی و سموم، تغییر می­کند (18، 26، 30، 36). نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که عصاره­ سیر علاوه بر آنکه یک ترکیب با خاصیت حشره­کشی و ضد تغذیه­ای است می­تواند در بدن حشرات کامل سوسک کلرادو سبب انجماد مایع داخل بدن ­شود. بنابراین با تغذیه از این ترکیبات نقاط فوق سرما افزایش و به‌تبع آن مقاومت حشره در دماهای پایین کاهش می­یابد. با توجه به اینکه برخی از ترکیبات غذایی بطور مستقیم و یا غیرمستقیم به‌عنوان عوامل هسته یخ‌ساز عمل می­کنند (28، 31، 32، 37). لذا، ممکن است در غلظت 5/2 درصد عوامل مؤثر به حدی نبوده باشد که تأثیری بر ظرفیت فوق سرما بگذارد. از طرفی همان­طور که در نتایج میزان قند بدن حشرات تحت تیمار در آزمایش منابع انرژی مشخص شد، میزان قند در غلظت‌های پایین­تر به‌مراتب بیش­تر از شاهد می­باشد. این مسئله می­تواند توجیهی در جهت افزایش ظرفیت فوق سرما در این غلظت در مقایسه با نمونه­های شاهد باشد. تحقیقات نشان داده است که ترکیباتی از گروه قندهای ساده همچون گلوکز، مانیتول و تری­هالوز و حتی پلی­ال­ها باعث افزایش سرما سختی می­گردد (30، 32، 42، 52). در صورتی که با افزایش غلظت عصاره، تأثیر بر نقاط فوق سرما مشهود است. این احتمال وجود دارد که در غلظت 25 و 50 درصد به علت خاصیت دورکنندگی و ضد تغذیه‌ای بیش­تر، حشرات کامل از برگ­های آغشته کم­تر تغذیه نموده و مواد مؤثر کم­تری وارد بدن می­شود. لیکن در غلظت 10 درصد، حشره به میزان آستانه اثر از ترکیب تغذیه نموده و اثرات واضحی را بر روی نقطه فوق سرما از خود بر جای گذاشته است. طبق بررسی­های انجام‌شده مواردی همچون میزان آب بدن و عناصر یخ‌ساز در همولنف، لوله گوارش و حتی عضلات می­توانند نقطه فوق سرما را تغییر دهند (26، 28، 31). لکتین­های سیر به‌عنوان یک پروتئین دیمر حاوی قند مانوز می­باشند که احتمالاً می­توانند به‌عنوان یک عامل هسته­ی یخ‌ساز در لوله­ی گوارش عمل کنند (54). گزارشات منتشرشده در رابطه با عوامل هسته یخ‌ساز نشان دادند که فاکتورهایی همچون پروتئین­ها جزو عوامل مهم در ایجاد بلور یخ هستند. در باکتری­های هسته یخ نیز در حقیقت پروتئین­های موجود در غشای سلولی باکتری­ در انجماد مایع بین بافتی در بدن حشرات نقش دارند (46). برخی از سموم با تأثیر بر سیستم گوارشی و ترشح آب سبب افزایش حجم آب گشته که به‌تبع آن بر نقاط فوق سرما و میزان دمای رهاشده تأثیر خواهد گذاشت (3، 18، 30). لکتین­های سیر می­توانند با عبور از غشای سلول اپیتلیال معده میانی، وارد همولنف شده و فشار اسمزی را افزایش ­دهند (54). با تغییر فشار اسمزی، میزان آب بیش­تری به بین بافت­ها نفوذ می­کند و با افزایش میزان آب، یخ‌زدگی در دمای بالاتری اتفاق می­افتد (11، 16، 32، 37، 50). از طرفی برخی ترکیبات شیمیایی با آسیب وسیع به همولنف سبب کاهش ظرفیت فوق سرما می­گردند (50). نتایج این تحقیق نشان داد که ترکیبات موجود در عصاره سیر می تواند میزان قند و چربی را کاهش دهد. براساس اطلاعات موجود مقاومت به سرما با وزن حشره، میزان لیپید، گلیکوژن و گلیسرول بدن مرتبط است (37). همانطور که اشاره گردید غلظت­های مختلف عصاره باعث کاهش مقدار چربی شده است. با توجه به ارتباط تنگاتنگ منابع چربی و سرما سختی، کاهش مقاومت حشره در برابر سرما امری طبیعی و دور از انتظار نیست. از طرفی کمبود منابع قابل‌دسترس برای تولید ATP جهت انجام واکنش­های سلولی و از طرف دیگر کاهش در حجم چربی کل می­توانند کاهش عناصر ضدیخ را به دنبال داشته باشد. گلیسرول به‌عنوان یک ترکیب ضدیخ در داخل بدن حشرات قبل از  شروع سرما افزایش می­یابد و از انجماد مایع داخل بدن حشره جلوگیری می­کند. بنابراین، کاهش میزان گلیسرول، انجماد در دماهای بالاتر را شامل می­شود (17). در این تحقیق علیرغم آنکه غلظت­های پایین عصاره­ی سیر باعث کاهش در حجم چربی کل شده است ولی افزایش در ظرفیت فوق سرما را نشان داده است. طبق گزارش­های پیشین حشره برای جبران کاهش در مقدار چربی، با تغییر در نسبت اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع سعی می­کند سیالیت چربی را در بدن خود افزایش داده و به همان نسبت قدرت ماندگاری خود را در دماهای پایین افزایش دهد (10).

2- تغییرات میزان گرمای رهاشده: عصاره­ی سیر بر میزان دمای رهاشده در پدیده کریستاله شدن آب درون بدن تأثیر معنی‌داری داشت که بر نتایج بدست آمده از تحقیقات پیشین منطبق است (15، 11). هر اندازه آب بدن حشره افزایش یابد به همان نسبت میزان گرمای رهاشده افزایش می­یابد. گزارش­ها حاکی از آن است که لکتین سیر بااتصال به گیرنده­های کادهرین مانند، سبب ایجاد منفذ در غشای سلول­های اپیتلیال می­گردد و ترشح آب از لوله­ی گوارش به داخل همولنف را باعث می­شود. همچنین، این پروتئین­ها ضمن عبور از غشای اپیتلیال فشار اسمزی همولنف را افزایش می­دهند (53). در نتیجه با افزایش مولکول­های آب، میزان دمای رها شده و به تبع آن مدت زمان رهایش دما افزایش می­یابد (11).

نتیجه­ گیری کلی

نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که حشرات زمستان­گذران سوسک کلرادو با تغذیه از برگهای آغشته به برخی از غلظت­های عصاره سیر، ضمن کاهش مقادیر چربی بعنوان مهمترین منبع ذخیره انرژی، مقاومت خود را نسبت به دماهای پایین ازدست‌داده و مستعد تأثیرات نامطلوب عوامل محیطی خواهند شد. از طرفی این عصاره به‌عنوان یک ترکیب دوستدار طبیعت با باقیمانده مطلوب در تغذیه انسان مطرح بوده و تبعات نامطلوبی را برای محیط‌زیست نخواهد داشت.

  1. پورابولی، ا. رنجبر، ب. 1390. اثر عصاره دانه­های هویج (Daucus carota) بر سطح سرمی گلوکز، لیپیدها و لیپوپروتئینها در موشهای صحرایی نر دیابتی نوع I. مجله زیست شناسی ایران، جلد 24، شماره 5، ص 687-679.
  2. عبداله­نژاد، ا. گل، ع. دبیری، ش. جوادی، ع ر. 1390. تاثیر پیشگیرانه و درمانی افشره شیر (Allium sativum) بر تغییرات بافتی پروستات در اثر دیابت القاء شده با استرپتوزوتوسین در موشهای صحرایی. مجله زیست­شناسی ایران، جلد 24، شماره 6، ص 914-904.
  3. موحدی­فاضل، م. عبدالهی، غ. 1382. بررسی روند تغییرات فصلی وزن تر ، خشک و مقدار آب در سن معمولی گندم Eurygaster intergriceps Put . (Het.: Scutelleridae)  در اماکن تابستان و زمستان­گذران. نشریه آفات و بیماری­های گیاهی، جلد 71، ص 77-69.
  4. نوری­قنبلانی، ق. 1368. بررسی مقدماتی از زیست­شناسی سوسک کلرادوی سیب­زمینیLeptinotarsa decemlineata Say (col, Chrysomelidae). نشریه علوم کشاورزی ایران، جلد 1، ص 9-1.
    1. Adetumbi M., Javor G.T., Lau B.H. 1986. Allium sativum (garlic) inhibits lipid synthesis by Candida albicans. Journal of Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 30: 499-501.
    2. Analytical software. 2003. Statistix 8 users manual. Analytical software, Tallahassee, Florida.
    3. Attia S., Grissa K.L., Mailleux A.C., Lognay G., Heuskin S., Hance T. 2012. Effective concentrations of garlic distillate (Allium sativum) for the control of Tetranychus urticae (Tetranychidae). Journal of Applied Entomology, 136: 302-312.
    4. Balaji M., Mopuri R., Murali T.K. 2012. Insecticidal, antimicrobial and antioxidant activities of bulb extracts of Allium sativum. Asian Pacific Journal of Tropical Medicine, 5: 391-395.
    5. Bale J.S. 2002. Insects and low temperatures: from molecular biology to distributions and abundance. Philosophical Transactions. The Royal Society Biological Sciences, 357: 849-862.
    6. Bashan M., Cakmak O. 2005. Changes in composition of phospholipid and triacylglycerol fatty acids prepared from prediapausing and diapausing individuals of Dolycoris baccarum and Piezodorus lituratus (Heteroptera: Pentatomidae). Annals of the Entomological Society of America, 98:575-579.
    7. Baust J.G., Morrissey R.E. 1975. Supercooling phenomenon and water content independence in the overwintering beetle, Coleomegilla maculate. Journal of Insect Physiology, 21: 1751-1754.
    8. Bogin E., Abrams M. 1976.The effect of garlic extract on the activity of some enzymes. Journal of Food and Cosmetics Toxicology, 14: 417-419.
    9. Bucker J.S., Kemo W.P., Bosch J. 2004. Characterization of triacylglycerols from overwintering prepupae of the alfalfa pollinator Megachile rotundata (Hymenoptera: Megachilidae). Archives of Insect Biochemistry and Physiology, 57: 1-14.
    10. Castillo-Sanchez L.F., Jimanez–Osorbio J.J., Delgado-Herrera M.A. 2010. Secondary metabolites of the Tannonaceae, Solanaceae, Meliaceae families used as biological control of insects. Tropical and Subtropical Agroecosystems, 12: 445-462.
    11. Chapman R.F. 1998. The Insects Structure and Function. Forth ed. Cambridge University Press. London.
    12. Costanzo J.P., Moore J.B., Lee R.E., Kaufman P.E., Wyman J.A. 1996. Influence of soil hydric    parameters on the winter cold hardiness of a burrowing beetle, Leptinotarsa decemlineata (Say). Journal of Comparative Physiology, 167: 169-176.
    13. Ding L., Li Y.P., Goto M. 2003. Physiological and biochemical changes in summer and winter diapause and non-diapause pupae of the cabbage armyworm, Mamestra brassicae L. during long-term cold acclimation. Journal of Insect Physiology, 49: 1153-1159.
    14. Dingha B.N., Appel A.G., Vogt J.T.  2009. Effects of Temperature on the Metabolic Rates of Insecticide Resistant and Susceptible German Cockroaches, Blattella germanica (L.) (Dictyoptera: Blattellidae). Experiment Station and Department of Agriculture and Environmental Sciences.
    15. Ei-Sheikh T.A.A., Hassanein A.A., Radwan E.M.M., Abo-Yousef H.M. 2005. Biochemical effects of certain plant oils on the Lesser grain borer, Rhizopertha dominica. Annals of Agricultural Science (Cairo), 50: 729-737.
    16. Eschenfeldt W.H., Zhang Y., Samaha H., Stols L., Eirich L.D., Wilson C.R., Donnelly M.I. 2003. Transformation of fatty acids catalyzed by cytochrome P450 monooxygenase enzymes of Candida tropicalis. Applied and Environmental microbiology, 69: 5992-5999.
    17. Ghasemi A., Sendi J.J., Ghadamyari M. 2010. Physiological and Biochemical Effect of Pyriproxyfen on Indian Meal Moth Plodia Interpunctella (Hubner)(Lepidoptera: Pyralidae). Journal of Plant Protection Research, 50: 416-422.
    18. Ghelman D.B., Bell R.A., Liska L.J., Hu J.S. 2001. Artificial diets for rearing the Colorado potato beetles, Leptinotarsa decemlineata. Journal of Insect Science, 1: 11pp.
    19. Hahn D.A., Denlinger D.L. 2007. Meeting the energetic demands of insect diapause: nutrient storage and utilization. Journal of Insect Physiology, 53: 760–773.
    20. Hajsamadi Z., Movahedi M.F., Kavusi O. 2012. Effects of Some Concentrations of Fenitrotion on lipid and protein changes in adults of Sunn pest Eurygaster integriceps Put. p. 355-358. 2nd International Symposium of Bio-Pesticides and Ecotoxicological Network. 24-26 Sep 2012. Thailand.
    21. Hamadah Kh.Sh., Ghoneim K.S., Tanani M.A. 2012. Effect of certain insect growth regulators on the lipid content of some tissues of the desert locust Schistocerca gregaria. African Journal of Biochemistry Research, 6: 121-128.
    22. Hou M., Lin W., Han Y. 2009. Seasonal changes in supercooling points and glycerol content in overwintering larvae of the Asiatic Rice Borer from rice and water-oat plants. Environmental Entomology, 38: 1182-1188.
    23. Huang Z., Zhao M., Shi P. 2012. Sublethal effects of azadirachtin on lipid metabolism and sex pheromone biosynthesis of the Asian corn borer Ostrinia furnacalis. Phytoparasitica, 40: 361–368.
    24. Jones B.D., Giles K.L., Elliott A.C. 2008. Supercooling points of Lysiphlebus testaceipes and Its host Schizaphis graminum. Environmental Entomology, 37: 1063-1068.
    25. Kalimuthu M., Panadian R.S. 2010. Toxicological effect of an insecticide that contains organochlorine and pyrethroid on the biochemical constituents of aquatic insect, Diplonychus rusticus (Fabr.). Current Biotica, 4: 10-22.
    26. Kivimägi A., Ploomi L., Metspalu E., Svilponis K., Jõgar K., Hiiesaar A., I. Sibul L., Kuusik A. 2009. Physiology of a carabid beetle Platynus assimilis. Institute of Agricultural and Environmental Sciences, Estonian University of Life Sciences.
    27. Leather S.R., Walters K.F.A, Bale J.S. 1995. The Ecology of Insect Overwintering. Cambridge University Press. Cambridge, United Kingdom.
    28. Lee R.E. 1989. Insect cold-hardiness: to freeze or not to freeze. BioScience, 39: 308-313.
    29. Lee, R.E., Jr., Costanzo J.P., Kaufman P.E., Lee M.R., Wyman J.A. 1994. Ice-nucleating active bacteria reduce the cold-hardiness of the freeze-tolerant Colorado potato beetle (Coleoptera; Chrysomelidae). Journal of Economic Entomology, 87: 377 -381.
    30. Lefever K.S., De Kort C.A.D. 1989. Adult diapause in the Colorado potato beetle, Leptinotarsa decemlineata: effects of external factors on maintenance, termination and post-diapause development. Physiological Entomology, 14: 299-308.
    31. Lefever K.S., Koopmanschap A.B., Dekort C.A.D. 1989. Changes in the concentrations of metabolites in haemolymph during and after diapauses in female Colorado potato beetle, Leptinotarsa decemlineata. Journal of Insect Physiology, 35: 121-128.
    32. Liu Z., Gong P., Wu K., Wei W., Sun J., Li D. 2007.Effects of larval host plants on over-wintering preparedness and survival of the cotton bollworm, Helicoverpa armigera (Hu¨ bner) (Lepidoptera: Noctuidae). Journal of Insect Physiology, 53: 1016-1026.
    33. Maes S., Machtelinckx T., Moens M., Gregoire J.C., De Clercq P. 2012. The influence of acclimation, endosymbionts and diet on the supercooling capacity of the predatory bug Macrolophus pygmaeus. BioControl, 57: 643-651.
    34. Mamduh Z., Movahedi M.F. 2010. An investigation on efficacy of garlic extract on larvae of potato Colorado beetle Leptinotarsadecemlineata Say. in Lab. Conditions. IxthEuropean Congress of Entomology. Budapest, Hungary. Agu. 22nd-27th. pp.224.
    35. Mamduh Z., Movahedi M.F. 2010. An investigation on efficacy of garlic extract on adults of potato Colorado beetle Leptinotarsadecemlineata Say. in Lab. Conditions. IxthEuropean Congress of Entomology. Budapest, Hungary. Agu. 22nd-27th. pp.224.
    36. Mamduh Z., Movahedi M.F. 2010. An investigation on efficacy of potato Colorado beetle Leptinotarsadecemlineata Say. larvae feeding of garlic extract on some adult life parameters in Lab. Conditions. IxthEuropean Congress of Entomology. Budapest, Hungary. Agu. 22nd-27th. pp.228.
    37. Mamduh Z., Movahedi M.F. 2012. An investigation on efficacy of garlic extraction on embryonic stages of the eggs of potato Colorado beetle, Leptinotarsadecemlineata Say. in Lab. Condition. Second International Symposium of Biopesticides and Ecotoxicological Network. Kasetsart University, Bangkok, Thailand. Sep. 24th-26th. pp. 203-206.
    38. Marsilio V. Campestre C., Lanza B., De Angelis M. 2001. Sugar and polyol compositions of some European olive fruit varieties (Olea europaea L.) suitable for table olive purposes. Food Chemistry, 72: 485-490.
    39. Metwally M. 2009. Effects of garlic (Allium sativum) on some antioxidant activities in tilapia nilotica (Oreochromis niloticus). World Journal of fish and marine sciences, 1:56-64.
    40. Mobki M., Safavi S.A., Safaralizadeh M.H., Panahi O. 2013. Toxicity and repellency of garlic (Allium sativum L.) extract grown in Iran against Tribolium castaneum (Herbst) larvae and adults. Archives of phytopathology and plant protection, 47: 59-68.
    41. Ortel J. 1996. Metal-supplemented diets alter carbohydrate levels in tissue and hemolymph of gypsy moth larvae (Lymantria dispar, Lymantriidae, Lepidoptera). Environmental toxicology and chemistry, 15: 1171-1176.
    42. Overgaard J., Sorensen J.G., Petersen S.O., Loeschcke V., Holmstrup M. 2005. Changes in membrane lipid composition following rapid cold hardening in Drosophila melanogaster. Journal of Insect Physiology, 51: 1173-1182.
    43. Patel R.T., Soulages J. L., Hariharasundaram B., Arrese E.L. 2005. Activation of the lipid droplet controls the rate of lipolysis of triglycerides in the insect fat body. The Journal of Biological Chemistry, 280: 22624-22631.
    44. Prowse G.M., Galloway T.S., Foggo A. 2006. Insecticidal activity of garlic juice in two dipteran pests. Agricultural and Forest Entomology, 8: 1-6.
    45. Ryan, B.F., Ryan, T.A., Joiner, B.L. 1972. Minitab 16, Inc.: a statistics package developed at the Pennsylvania State University for data analysis. (http://www.minitab.com).
    46. Saleem M.A., Shakoori A.R., Mantle D. 1998. Macromolecular and enzymatic abnormalities induced by a synthetic pyrethroid, ripcord (Cypermethrin), in adult beetles of a stored grain pest, Tribolium castaneum (Herbst.) (Coleoptera: Tenebrionidae). Archives of insect biochemistry and physiology, 39: 144–154.
    47. TM M., Al-Zubaidy S.R., ET A. 2001. Effect of garlic bulb extract on the growth and enzymatic activities of rhizosphere and rhizoplane fungi. Journal of Mycopathologia, 152: 143-146.
    48. 52.   Trudeau M., Mauffette Y., Rochefort S., Han E., Bauce E. 2010. Impact of host tree on forest tent caterpillar performance and offspring overwintering mortality. Journal of Environmental Entomology, 39: 498-504.
    49. Upadhyay S.K., Singh P.K. 2012. Receptors of garlic (Allium sativum) lectins and their role in insecticidal action. The Protein Journal, 31: 439-446.
    50. Upadhyay S.K., Singh S., Chandrashekar K., Tuli R., Singh P.K. 2012. Compatibility of garlic (Allium sativum L.) leaf agglutinin and Cry1Ac δ-endotoxin for gene pyramiding. Applied microbiology and biotechnology, 93: 2365-2375.
    51. Van Handel E. 1985. Rapid determination of glycogen and sugar in mosquitoes. Journal of American Mosquito Control Association, 1: 299-304.
    52. Van Handel E. 1985. Rapid determination of total lipids in mosquitoes. Journal of American Mosquito Control Association, 1: 302-304.
    53. Yeh Y.Y., Liu L. 2001. Cholesterol-Lowering Effect of Garlic Extracts and Organosulfur Compounds: Human and Animal Studies. Journal of Nutrition, 131: 989S-993S.
    54. Zhu Q., He Y., Yao J., Liu Y., Tao L., Huang Q. 2012. Effects of sublethal concentrations of the chitin synthesis inhibitor, hexaflumuron, on the development and hemolymph physiology of the cutworm, Spodoptera litura. Journal of Insect Science, 12: 1-13.