انجمن زیست شناسی ایران مجله پژوهش‌های جانوری (مجله زیست شناسی ایران)(علمی) 2383-2614 38 2 2025 06 22 Evaluation of the improved queens of Iranian honeybee performance in private apiaries in Ardabil and Gilan provinces ارزیابی عملکرد ملکه‌های اصلاح شده زنبور عسل ایرانی در زنبورستان‌های بخش خصوصی در استان‌های اردبیل و گیلان 112 131 2445 10.22034/jar.2025.8536.1980 FA محمود صحرائی بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل(مغان)،سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، 0000-0002-4904-4384 غلامحسین طهماسبی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران رضا خلخالی ایوریق بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزشو ترویج کشاورزی، اردبیل، اکبر ابرغانی بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل(مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، Journal Article 2024 10 09 The Iranian honey bee is one of the most important breeds in the world, and carrying out breeding schemes can modify its negative characteristics and strengthen its positive traits. The aim of the present project was to carry out a scientific and practical evaluation of the performance of the colonies obtained from the improved Iranian queens compared to the control colonies. In this regard, the performance of improved queens of the third layer was monitored during four years (1396 to 1399) in people's apiaries in Ardabil and Gilan provinces. The honey production by weighing the combs, general behavior through a standard scoring system, swarming through the counting of queen cells, and overwintering were evaluated through the survey of the population after the end of winter. The results obtained indicated that the modified queens exhibited significantly better performance in all five compared traits than the control queens (P < 0.01). Additionally, the effects of year and beekeeper on the mentioned traits were also significant (P < 0.01). Except for the queen × year interaction, which did not significantly impact honey production, the remaining interactions had significant effects on the compared traits (P < 0.05). Utilizing the capabilities of Iranian honey bees, along with efforts to enhance their genetics, can provide a strategy to encourage commercial producers to tap into this valuable genetic reservoir and contribute to the community's food security. Based on results, the use of modified queens in people's apiaries in the mentioned provinces are recommended. زنبور عسل ایرانی یکی از نژادهای مهم جهان می‌باشد که انجام کارهای اصلاحی، می‌تواند ویژگی‌های منفی آن را تعدیل کرده و صفات مثبت را تقویت کند. هدف طرح حاضر، اجرای یک ارزیابی علمی و عملی از عملکرد کلنی‌های حاصل از ملکه‌های اصلاح شده ایرانی در مقایسه با کلنی‌های شاهد بود. در این راستا عملکرد ملکه‌های اصلاح شده لایه سوم در طی سه سال (1397 تا 1399) در زنبورستان‌های مردمی استان‌های اردبیل و گیلان مورد پایش قرار گرفت. میزان تولید عسل از طریق توزین شان‌ها، رفتار عمومی از طریق یک سیستم نمره‌دهی استاندارد، میل به بچه‌دهی از طریق شمارش شاخون‌ها و زمستان‌گذرانی نیز از طریق بررسی جمعیت پس از اتمام زمستان مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان دادند که ملکه‌های اصلاح شده در هر پنج صفت مورد مقایسه، به طور معنی‌داری عملکرد بهتری نسبت به ملکه‌های شاهد دارند (01/0 > P). علاوه بر این، اثر سال و زنبوردار نیز بر صفات مذکور معنی‌دار بود (01/0 > P). به جز اثر متقابل ملکه × سال که بر تولید عسل تاثیر معنی‌داری نداشت، مابقی اثرات متقابل بر صفات مورد مقایسه دارای اثر معنی‌دار بودند (05/0 > P). استفاده از ظرفیت‌های زنبورعسل ایرانی در کنار تلاش به منظور بهبود ژنتیکی آن می‌تواند راهکاری برای ترغیت تولید کنندگان تجاری برای استفاده از این مخزن ژنی ارزشمند و در راستای تامین امنیت غذایی جامعه باشد. با توجه به نتایج، استفاده از ملکه‌های اصلاح شده در زنبوستان‌های مردمی در استان‌های مذکور قابل توصیه می‌باشد. https://animal.ijbio.ir/article_2445_9ed9328611fe3f45b3cce8ffe386ee97.pdf