انجمن زیست شناسی ایران مجله پژوهش‌های جانوری (مجله زیست شناسی ایران)(علمی) 2383-2614 38 3 2025 11 22 Effects of Diazepam and Escitalopram on Stress and Gene Expression in Zebra Fish (Danio rerio) as Human Model اثرات دارو‌های دیازپام و اس‌سیتالوپرام بر استرس و بیان ژن در ماهی زبرا (Danio rerio) به عنوان مدل انسانی 232 250 2498 10.22034/cmr.2025.8588.3318 FA علی تهمتن نژاد عمران گروه دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بابل، بابل، ایران حامد منوچهری گروه دامپزشکی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل، بابل، ایران رضا چنگیزی گروه دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بابل، بابل، ایران شهاب تیرگرفاخری گروه دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بابل، بابل، ایران محدثه نجار زاده گروه دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بابل، بابل، ایران میثم رامشگر گروه دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بابل، بابل، ایران Journal Article 2025 01 27 Depression is a mental disorder that is becoming increasingly prevalent, highlighting the growing need for research on depression models and the development of antidepressant drugs. This study aimed to evaluate the individual and combined effects of Diazepam and Escitalopram on behavioral and biochemical parameters in zebrafish (Danio rerio). To induce depression in zebrafish, the Unpredictable Chronic Stress (UCS) protocol was applied. Biochemical assays were conducted by measuring cortisol levels using the ELISA technique, while molecular analyses assessed the expression of pro-inflammatory and anti-inflammatory cytokine genes using Real-time PCR. Data were analyzed with SPSS software using the Kolmogorov-Smirnov test and two-way repeated measures ANOVA. Diazepam, Escitalopram, and their combination significantly prevented depressive effects by markedly reducing the expression of pro-inflammatory cytokine genes (tnf-α, il-6) and lowering cortisol levels (from 1.01±0.07 ng/g tissue to 0.61±0.12 ng/g tissue). This study confirmed previous findings indicating that the UCS protocol induces distinct neuroendocrine alterations in zebrafish, which can be mitigated by sedative and antidepressant drugs. Furthermore, the research reinforced the utility of zebrafish as a model organism in behavioral and physiological stress studies, demonstrating that the UCS protocol is a valuable experimental tool for evaluating novel drugs targeting stress-related psychiatric disorders. افسردگی یک بیماری ذهنی است و طبق آمار‌ها هر روز جدی‌تر می‌شود که نشان از نیاز روز‌افزون به تحقیق بر روی مدل‌های افسردگی و تولید دارو‌های ضد‌افسردگی دارد. هدف این تحقیق، ارزیابی تاثیرات منفرد و ترکیبی دارو‌های دیازپام و اس‌سیتالوپرام بر پارامتر‌های بیوشیمیایی و مولکولی در ماهی زبرا (Zebrafish) بوده است. در تحقیق حاضر جهت ایجاد افسردگی در ماهی‌های زبرا، از پروتکل استرس مزمن پیش‌بینی‌ناپذیر (Unpredictable Chronic Stress, UCS) استفاده شد. آزمایشات بیوشیمیایی با اندازه‌گیری کورتیزول با استفاده از تکنیک الایزا و آزمایشات مولکولی با بررسی بیان ژن سایتوکاین‌های پیش‌التهابی و ضد‌التهابی با تکنیک Real-time PCR انجام شد. برای آنالیز داده‌ها از نرم‌افزار آماری SPSS و آزمون کولموگوروف-اسمیرنوف (Kolmogorov-Smirnov test) و آنالیز واریانس تکراری دوطرفه (two-way ANOVA) استفاده شد. دیازپام، اس‌سیتالوپرام و ترکیب آن‌ها موجب پیشگیری از اثرات افسردگی با کاهش معنی‌دار میزان بیان ژن سایتوکاین‌های پیش‌التهابی (tnf- α, il-6) و همچنین کاهش معنی‌دار سطوح کورتیزول (از ۰.۰۷ ± ۱.۰۱ نانوگرم کورتیزول بر گرم بافت به ۰.۱۲ ± ۰.۶۱ نانوگرم بر ‌گرم بافت) می‌شود. این پژوهش نشان می‌دهد پروتکل UCS موجب القای تغییرات نوروآندوکرین متفاوتی در ماهی زبرا می‌گردد که با استفاده از دارو‌های آرامبخش و ضد‌افسردگی می‌توان اثرات نامطلوب آن را کاهش داد. همچنین این مطالعه استفاده از ماهی زبرا به عنوان ارگانیسم مدل در مطالعات تاثیرات رفتاری و فیزیولوژیک استرس را تقویت نمود و نشان داد که می‌توان از پروتکل UCS به عنوان یک ابزار آزمایشی کارآمد جهت ارزیابی دارو‌های جدید مورد استفاده در اختلالات روانی با منشاء استرس، استفاده نمود. https://animal.ijbio.ir/article_2498_9af76329c78e28c977ab1bcd1c3fe9b8.pdf