The effect of oral administration of Melissa officinalis plant extract on anxiety behaviors and pain tolerance threshold in male rats with autism model

Document Type : Research Paper

Authors
fatemeh piri 1
hamid sepehri 2
1 Golestan University of Medical Sciences
2 Department of Physiology, Neuroscience Research Center, Golestan University of Medical Science, Gorgan, Iran.
10.22034/jar.2024.8316.1955
Abstract
Background and purpose: Autism spectrum disorder (ASD) is a neuro-psychiatric condition in which the prevalence of abnormalities related to sensory perception and cognitive processes is increasing. Today, the use of plants to treat diseases is considered as a therapeutic method.

One of these plants is Melissa officinalis, whose anti-anxiety effects are exerted by inhibiting the activity of the cholinesterase enzyme, stimulating acetylcholine and GABA receptors, and its analgesic effects are exerted through the cholinergic system and the nitric oxide pathway.

Research method: Male and female Wistar rats were placed in separate cages for mating. On day 12.5 of pregnancy, female mice are divided into four groups: 1- control group, 2- autism group, 3- autism group + Melissa officinalis with a dose of 100 mg/kg, 4- autism group. + Melissa officinalis with a dose of 200 kg/kg. After completing the treatment, different groups were examined to evaluate cognitive inflexibility, pain tolerance threshold and anxiety behaviors.

Findings: The administration of Melissa officinalis extract in autistic groups causes a significant decrease in the pain tolerance threshold (p

Keywords

Subjects

اثرعصاره گیاه بادرنجبویه بر رفتارهای اضطرابی و آستانه تحمل درد در موش های صحرایی مدل اوتیسمی

فاطمه پیری  و حمید سپهری*

ایران، گرگان، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، دانشکده پزشکی، گروه فیزیولوژی

تاریخ دریافت: 08/10/1402          تاریخ پذیرش: 23/04/1403

چکیده

اختلال طیف اوتیسمASD) ) یک وضعیت عصبی-روانی می باشد که شیوع ناهنجاری های مرتبط با ادراک حسی و فرآیندهای شناختی در آن در حال افزایش می باشد. امروزه استفاده از گیاهان برای درمان بیماری ها، به عنوان یک روش درمانی مورد توجه قرار گرفته است. یکی از این گیاهان بادرنجبویه(Melissa officinalis) می باشد که اثرات ضد اضطرابی آن از طریق مهار فعالیت آنزیم کولین استراز، تحریک استیل کولین و گیرنده گابا و اثرات ضد دردی آن از طریق سیستم کولینرژیک و مسیر اکسید نیتریک اعمال می شود. در این مطالعه موش‌های صحرایی نر و ماده ویستار برای جفت‌گیری در قفس‌های جداگانه قرار گرفتند. روز 12.5 بارداری، موش های ماده  به چهار گروه تقسیم می شوند: 1- گروه کنترل، 2- گروه اوتیسم، 3- گروه اوتیسم + بادرنجبویه با دوز 100 میلی گرم بر کیلوگرم، 4- گروه اوتیسم. + بادرنجبویه با دوز 200 کیلی گرم بر کیلوگرم . پس از اتمام درمان، گروه های مختلف برای ارزیابی انعطاف ناپذیری شناختی، آستانه تحمل درد و رفتارهای اضطرابی مورد بررسی قرار گرفتند. .تجویز عصاره بادرنجبویه در گروه های اوتیسمی باعث کاهش معناداری در آستانه تحمل دردp<0.001)  ) و فعالیت‌های حرکتی در آزمون ماز بعلاوه مرتفعp<0.001)  ) می شود علاوه بر آن کاهش معناداری درانعطاف ناپذیری شناختی در آزمون تی میزp=0.01) ) از خود نشان داد.نتایج نشان می‌دهد که عصاره گیاه بادرنجبویه منجر به کاهش آستانه درد، اضطراب و انعطاف ناپذیری های شناختی در موش‌های مدل اوتیسمی می‌شود. با افزایش دوز این گیاه احتمالاً این تأثیر افزایش می یابد..

واژه های کلیدی: عصاره بادرنجبویه، تحمل درد، اضطراب، اوتیسم،انعطاف ناپذیری شناختی.

* نویسنده مسئول، پست الکترونیکی:sepehri.h@goums.ac.ir

مقدمه

 

اوتیسم یا درخودماندگی یاAutism Spectrum Disorder (ASD) نوعی اختلال رشد عصبی استکه با نقص در تعاملات اجتماعی، کاهش ارتباطات کلامی، رفتارهای تکراری کلیشه ای و علایق محدود مشخص می شود(10). پاتولوژی اوتیسم کاملا شناخته نشده است با این حال هر دو عامل خطر ساز ژنتیکی (35تا40%) و محیطی (60%) در ایجاد و تشدید اوتیسم نقش دارند(14). در میان عوامل محیطی والپروئیک اسید در ایجاد اوتیسم به خصوص در دوران بارداری نقش دارد. والپروئیک اسید با مهار آنزیم های دی استیلاز باعث افزایش استیلاسیون در پروتئین های هیستونی، تغییر ساختار کروموزوم و تغییر بیان ژن ها می شود(19). علاوه بر آن منجر به افزایش سطح گابا از طریق مهار آنزیم گابا ترانس آمیناز شده، در حالی که فعالیت آنزیم سنتز کننده گابا، گلوتامیک اسید دکربوکسیلاز را افزایش می دهد. بنابراین، تغییرات در سطوح گابا به دلیل قرار گرفتن در معرض والپروئیک اسید در طول رشد اولیه می تواند مدار عصبی در حال توسعه را مختل کند و منجر به فنوتیپ های رفتاری اوتیسم شود(21). به همین دلیل یکــی از داروهــای رایــج در ایجــاد مــدل بیمــاری اوتیســم اســتفاده از داروی والپروئیــک اسید می باشـد.در میان کودکانی که دارای اختلال طیف اوتیسم هستند، اضطراب شایع ترین علامت روانی رفتاری همراه است. علاوه بر آن افزایش شیوع ناهنجاری ها در ادراک حسی وفرآیندهای شناختی به 69 تا 95 درصد در میان افراد مبتلا به اوتیسم رسیده است(27). امروزه درمان های دارویی گیاهی می تواند علائم اصلی اوتیسم را با عوارض جانبی کمتر بهبود بخشد. این بررسی بر روی کاربردها و اقدامات فیتوداروها در شرایط رفتاری اوتیسم تمرکز خواهد کرد. تعداد زیادی از داروهای گیاهی مبتنی بر ترکیبات طبیعی در مدل‌های موش اوتیسم و در آزمایش‌های بالینی با موفقیت قابل‌توجهی در بهبود رفتارهای مرتبط با اوتیسم مانند فلاونوئیدها، کانابینوئیدها، کورکومینوئیدها، پیپرین، رسوراترول و باکوزیدها آزمایش شده‌اند(24). از میان مواد شیمیایی گیاهی، گیاه بادرنجبویه(Melissa officinalis) بیشترین خواص تقویت کننده شناخت را نشان می دهند(15).Melissa officinalis  گیاهی از خانواده Lamiaceae است و یک گیاه چند ساله با عطر لیمو که به نام بادرنجبویه شناخته می شود. بادرنجبویه به طور گسترده در طب سنتی آسیایی برای درمان بسیاری از اختلالات روانپزشکی استفاده شده است. از رایجترین خواص درمانی بادرنجبویه می توان به خواص آرام بخشی، آنتی اکسیدانی، ضد اسپاسمی و ضد التهابی آن اشاره کرد. تحقیقات انجام شده ثابت کرده است که بادرنجبویه اثر ضد تشنجی هم دارد که این اثر خود را از طریق سیستم مهاری گابارژیک، در سیستم اعصاب مرکزی اعمال میکند(2).همچنین در بررسی اثر این گیاه بر دستگاه عصبی مشخص شده است که بادرنجبویه علائم اختلالات عصبی از جمله استرس، اضطراب و تحریک پذیری را کاهش میدهد. علاوه بر آن این گیاه از سلول های عصبی محافظت کرده و رادیکال های آزاد را از بین میبرد(4) و به صورت توام با والرین سبب افزایش کیفیت خواب میشود(7). عصاره این گیاه مهارکننده آنزیم مونوآمین اکسی داز (MAO )بوده، لذا پیشنهاد شده است که این گیاه دارای اثرات ضد افسردگی نیز می باشد(25). عصاره تهیه شده از برگ بادرنجبویه دارای خواص آنتی کولین استرازی در بافت مغز انسان است و از این طریق باعث افزایش حافظه می شود(22). این گیاه بواسطه ی داشتن ترکیباتی از قبیل اسید اولینولیک،کارنوسیک،رزمارنیتیک اسید خاصیت آنتی اکسیدانی دارد. این ترکیبات موجود در گیاه بادرنجبویه علاوه بر توانایی اتصال به رسپتورهای موسکارینی و نیکوتینی استیل کولین،دارای اثر مهارکنندگی آنزیم استیل کولین استراز است و از این رو می تواند عملکرد های شناختی را تقویت کند(26 و 16). همچنین عصاره ی این گیاه از فعالیت گاما آمینو بوتیریک اسید ترانس آمیناز(GABA-T) ممانعت می کند که موجب افزایش قابلیت دسترسی مغز به گابا شده و از این رو، بر گیرنده های گابا تأثیر میگذارد، گیرنده های فوق در عملکرد انتقال دهنده های  عصبی و کنترل کننده ی سامانه ی عصبی، اختلال ایجاد میکنند(17). به طور کلی اثرات ضد اضطرابی آن به مهار فعالیت آنزیم کولین استراز، تحریک استیل کولین و گیرنده گابا نسبت داده شده است و اثر ضد دردی خود را از طریق سیستم کولینرژیک و مسیر اکسید نیتریک اعمال می کند(26 و 16). باتوجه به اثرات درمانی که گیاه بادرنجبویه بر اضطراب، درد و عملکردهای شناختی می گذارد، هدف ار این پژوش بررسی اثرات ضداضطرابی و ضد دردی عصاره گیاه بادرنجبویه در مدل حیوانی اوتیسم ایجاد شده توسط والپروئیک اسید می باشد.

مواد و روشها

در این تحقیق از موش های صحرایی نر و ماده سالم ویستار با وزن 230 تا 250 گرم استفاده شد( کداخلاق: IR.GOUMS.AEC.1402.012). موش ها در اتاقی با دمای کنترل شده 2±23 با چرخه نور تا تاریکی 12:12 ساعت قرار گرفتند و در طول مطالعه دسترسی آزاد به غذا و آب فراهم شد. موش ها برای جفت گیری در قفس های جداگانه نگهداری شدند. بارداری موش های ماده با روش مشاهده پلاک واژن تشخیص داده شد. موش های باردار جدا شده و تا روز دوازدهم بارداری آب و غذای معمولی دریافت کردند و بعد از روز دوازدهم بارداری به چهار گروه تقسیم شدند:

1-گروه کنترل: مادران بدون تیماری که فقط غذا و آب معمولی دریافت کردند.

2-گروه القای اوتیسم: مادران بارداری که در روز 5/12 بارداری والپروئیک اسید را با دوز mg/kg500 به‏صورت درون صفاقی دریافت کردند (11).

3-گروه القای اوتیسم + بادرنجبویه با دوز mg/kg100: دریافت عصاره بادرنجبویه با دوزmg/kg 100 بصورت گاواژ به مدت دو هفته توسط فرزندان نر 50 روزه مادران بارداری که در روز 5/12 بارداری  والپروئیک اسید دریافت کرده‌اند.

4-گروه اوتیسم + بادرنجبویه با دوز mg/kg200: دریافت عصاره بادرنجبویه با دوز mg/kg 200 بصورت گاواژ به مدت دو هفته توسط فرزندان نر 50 روزه مادران بارداری که در روز 5/12 بارداری  والپروئیک اسید دریافت کرده‌اند (3).

بعد از اتمام تجویز داروها تست ها جهت ارزیابی انعطاف ناپذیری شناختی، آستانه تحمل درد و رفتارهای اضطرابی انجام شد.

دستگاه ها

آزمونT-maze : این آزمون مبتنی بر روش Kirsten مورد استفاده قرارگرفت. در این آزمون رفتار های تکراری/محدود شونده و انعطاف ناپذیری شناختی مورد ارزیابی قرار می گیرد. در این آزمون، موش  به مدت 10 ثانیه در  بخش ابتدایی بازوی شروع قرار گرفت. در این مرحله، مانع برداشته میشود و موش مجاز بود تا 30 ثانیه به جستجو در بازو بپردازد. هنگامی که موش وارد یکی از بازوها شد، مانعی برای مسدود کردن حیوان در آن بازو به مدت 30 ثانیه قرار داده می شود. اگر موش بعد از 30 ثانیه وارد هیچ یک از بازوهای نشد، موش در ناحیه شروع جایگزین شده و جلسه مجدداً شروع خواهد شد.پنج جلسه برای هر موش انجام شد و بین هر جلسه 5 دقیقه استراحت به موش داده می شود و هربار دستگاه با الکل تمیز می گردد. پارامتر مورد تجزیه و تحلیل، درصد (%) تناوب بین بازوهای چپ و راست بود که همیشه در رابطه با بازوی بازدید شده در جلسه قبل ارزیابی و بصورت زیر امتیاز دهی می شود:0- بدون تغییر،یعنی بازدید مکرر از همان بازو برای همه پنج جلسه. 1- یک تناوب، 2- دو تناوب، 3- سه تناوب و 4 –چهارتناوب. دراین آزمون اگر چنانچه درصد تناوب بین بازوها بیشتر باشد نشان دهنده رفتار نرمال موش در نظر گرفته می شود در حالی که تناوب کمتر نشان دهنده انعطاف ناپذیری شناختی و رفتار تکراری است (6).

آزمون هات پلیت: این دستگاه دارای صفحه تخت و گرمایش فولادی است که توسط جریان الکتریکی و ترموستات دقیق کنترل می شود. موش ها یک روز قبل از آزمایش اصلی به مدت 3 دقیقه روی صفحه نمایش با دمای نرمال قرار گرفتند تا با محیط آشنا شوند. سپس در روز بعد، موش ها روی صفحه داغ با دمای55 درجه سانتیگراد قرار گرفتند.در این مدت فاصله زمانی بین قرار گرفتن موش‌ها روی صفحه و اولین واکنش حیوانات به دما مانند بالا بردن پا، پریدن و لرزش پا هنگام بلند کردن توسط کرنومتر ثبت شد.این زمان به عنوان آستانه درد در نظر گرفته شد. حداکثر زمان آزمایش برای هر حیوان 60 ثانیه در نظر گرفته شد تا از آسیب بافتی جلوگیری شود (13).

آزمون ماز به علاوه مرتفع: در این مطالعه از آزمون ماز به علاوه مرتفع برای بررسی رفتارهای اضطرابی استفاده شده است. دستگاه مورد استفاده یک ماز چوبی به شکل پلاس است. این ماز دارای دو بازوی باز بدون دیوار و دو بازوی بسته با دیواره های بلند 30 سانتی متر است. این مجموعه بر روی پایه ای به ارتفاع 50 سانتی متر از سطح زمین قرار گرفته است. قبل از شروع آزمایش، موش ها به مدت 5 دقیقه در اتاقی که دستگاه در آن قرار دارد قرار گرفتند تا با محیط آشنا شوند. حیوانات در مرکز دستگاه رو به بازوی باز قرار داده شدند و به مدت 5 دقیقه در بازوهای باز و بسته قرار گرفتند. سه پارامتر با روش مشاهده اندازه گیری می شود:1- تعداد دفعات ورود حیوان به بازوی باز.2- تعداد دفعات ورود حیوان به بازوی بسته.3- مدت زمان ماندن حیوان در آغوش باز و بسته.افزایش قابل توجه درصد ورود به بازوی باز و درصد ماندن در بازوی باز به همراه عدم تغییر در فعالیت حرکتی نشان دهنده کاهش اضطراب در این آزمون است (23).

تحلیل آماری: در هر آزمایش امتیاز هر گروه در قالب میانگین و انحراف معیارMean ± S.E.M.))ثبت شد. به منظور تعیین وجود تفاوت معنی‌دار بین گروه‌های آزمایشی، از آنالیز واریانس یک‌طرفه(ANOVA) و آزمون توکی استفاده شد. اختلاف در سطح 05/0P< به‌عنوان تفاوت معنی‌دار در نظر گرفته شد، برای انجام از نرم‌افزار Prism استفاده شد.

نتایج

نتایج  آزمون T-Maze : نتایج حاصل از آزمون T-Mazeرا نشان می‌دهد که اختلاف معنی‌داری بین گروه‌ها در میزان درصد تناوب بین بازو‌ها وجود دارد.با توجه به نتایج، گروه اوتیسم نسبت به گروه کنترل (p=0.01)، درصد تناوب بین بازوها در گروه اوتیسم کمتر از بقیه گروه ها بوده در نتیجه انعطاف ناپذیری های شناختی و رفتارهای تکراری در موش های اوتیسمی نسبت به گروه  کنترل کمتر بوده است

 

شکل1- نمودار حاصل از تست واریانس یک طرفه در آزمون
 T-MAZ:داده ها  بصورت SEM±Meanبرای رت ها  درهر گروه بیان شده است. (n=5) (*=p=0.01)

نتایج آزمون هات پلیت: نتایج تست آستانه تحمل درد توسط صفحه داغ در شکل 2 نشان داده شده است. در بین گروه ها، گروه اوتیسم آستانه تحمل درد بالاتری نسبت به سایر گروه ها دارد که خود نشان دهنده آن است که نسبت به درد پاسخ دیرتری می دهد اما در گروه‌های اوتیستیک که دوزهای متفاوتی از عصاره بادرنجبویه مصرف کردند، آستانه درد آنها را کاهش داد بطوریکه دوز 200 عملکرد بهتری نسبت به دوز 100 میلی گرم بر کیلوگرم داشت و توانست آستانه درد را در مدل اوتیسمی کاهش دهد و نسبت به گروه های اوتیسمی دیگر زودتر به درد پاسخ دهد. با استفاده از آزمون واریانسیک طرفهANOVA))،  تفاوت معنی داری بین گروه ها مشاهده شد.

 

شکل 2- تاثیر عصاره بادرنجبویه بر کاهش آستانه درد در مدل اوتیسم: داده ها  بصورتSEM±Mean برای رت ها  درهر گروه بیان شده است.(***=p<0.001, **=p=0.009) (n=5)

شکل 3- درصد ورود بازوی باز در گروه ها: داده ها  بصورتSEM±Mean برای رت ها  درهر گروه بیان شده است(n=5)(** p=0.002 , *** p<0.001)

 

شکل 4- درصد زمان صرف شده در بازوی باز در گروه ها: : داده ها  بصورت SEM±Mean برای رت ها  درهر گروه بیان شده است(n=5)(***p<0.001 , ** p=0.002)

شکل 5 میانگین فعالیت حرکتی در گروه ها: داده ها  بصورت SEM±Mean برای رت ها  درهر گروه بیان شده است(n=5)(*** p<0.001 , ** p=0.005)

 

نتایج آزمون ماز به علاوه مرتفع: نتایج آزمایش‌ها شامل زمان سپری شده در بازوی باز، میانگین فعالیت حرکتی در 5 دقیقه و درصد ورود به بازوی باز در گروه‌های مختلف درمانی اندازه‌گیری و پس از تجزیه و تحلیل آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. شکل 3 نشان می دهد که تزریق عصاره گیاه بادرنجبویه با دوز 200 و 100 میلی گرم بر کیلوگرم منجر به افزایش درصد ورود به بازوی باز نسبت به گروه VPAمی شود. و بر اساس نتایج آزمون واریانسANOVA) )بین گروه‌ها تفاوت معنی‌داری وجود دارد.

نتایج شکل 4 شامل زمان سپری شده در بازوی باز در گروه های مختلف درمانی است که پس از اندازه گیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نشان می دهد که تزریق عصاره ملیسا با دوز 200 و 100 میلی گرم بر کیلوگرم منجر به افزایش درصد زمان سپری شده در بازوی باز نسبت به گروه VPAمی شود. و بر اساس نتایج آزمون واریانسANOVA) ) بین گروه ها تفاوت معنی داری وجود دارد

نتایج شکل 5 شامل میانگین فعالیت حرکتی در گروه های مختلف درمانی است که پس از اندازه گیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و مشاهده شد که تزریق عصاره ملیسا با دوز 200 و 100 میلی گرم بر کیلوگرم منجر به کاهش فعالیت حرکتی در مقایسه با آن شد. به گروه VPAو با توجه به نتایجANOVA بین گروه ها تفاوت معنی داری وجود دارد .

بحث و نتیجه گیری

اوتیسم نوعی اختلال رشد عصبی است که به عنوان یک طیف گسترده در نظر گرفته شده چرا که تظاهرات آن بسیار متنوع و ناهمگن است. در حال حاضر هیچ درمانی برای اوتیسم وجود ندارد. تاکنون بیشتر مطالعاتی که در مورد اوتیسم صورت گرفته در زمینه تسکین علائم آن صورت گرفته است (10).یکی از پرکاربردترین مدل حیوانی اوتیسم استفاده از والپروئیک اسید در دوران بارداری است. قرار گرفتن در معرض والپروئیک اسید در بارداری موش های صحرایی، انتخابی برای ایجادیک مدل حیوانی اوتیسمی می باشد زیرا مهاجرت و تمایز سلول های گرانول مخچه و هیپوکامپ انجام می شود. علاوه بر این، رشد عصبی و گلیال در مناطق مختلف مغز در این دوره رخ می دهد. قرار گرفتن اولیه در معرض والپروئیک اسید در زندگی می تواند باعث مرگ سلول های گرانول و هیپوپلازی مخچه شود.اختلال در سلول های گرانول در طول مهاجرت می تواند منجر به تغییر ساختار سلول های پورکنژ شود که منجر به دندریت های غیر طبیعی می شود (19) . با توجه به ناهنجاری های مغزی ایجاد شده توسط والپروئیک اسید، از دست دادن فعالیت حرکتی، شناخت، رفتارهای مزاحم، تغییر حساسیت به محرک های دردناک و کمبود مرتبط در تعامل اجتماعی وجود دارد. همچنین آسیب ناشی از والپروئیک اسید به نوروآناتومی مغز می تواند عملکردهای جانبی و مرتبط را تغییر دهد علاوه بر آن عملکرد و مورفولوژی شبکه های عصبی مرتبط با ترس را مختل می کند. اگرچه رفتار مرتبط با اضطراب توسط چندین ناحیه مغز تنظیم می شود ولی اختلال در یکپارچگی عصبی در آمیگدال می تواند منجر به بروز رفتارهای مرتبط با اضطراب شود(21).

Faille و همکارانش در سال ۲۰۲۰ در مطالعه ای افزایش حساسیت درد و اضطراب را در افراد اوتیسم مورد بررسی قرار دادند. در این پژوهش ۴۳ بزرگسال دارای اوتیسم در حال رشد را برای ۳ کار درد گرما (که برای ساق پا اعمال می شود) مورد آزمایش قرار گرفتند و آستانه‌های درد گرما را با استفاده از روش محدودیت‌ها اندازه‌گیری کردند تفاوت‌های فردی در اضطراب مرتبط با درد، ترس از درد، علائم افسردگی و ارتباطات اجتماعی مرتبط با اوتیسم ارزیابی شد.نتیجه‌گیری ها نشان داد که هر دو تجربه حسی و شناختی درد در بزرگسالان مبتلا به اوتیسم افزایش می‌یابد و به طور متقابل تعامل دارند (8).

احمدی و همکارانش در سال 2022  مطالعه ای را با هدف بررسی اثرات تستوسترون و عصاره خرفه بر درد حاصل از القای تست تیل فلیک در موش های نر انجام دادند.نتایج نشان داد که عصاره دانه خرفه و تستوسترون در دوزهای مناسب، اثر کاهندگی درد دارند. همچنین، عصاره دانه خرفه و تستوسترون دارای اثر هم افزایی بر کاهش درد می باشند(1).

 خسروی و همکارانش در سال 2015 مطالعه ای با هدف بررسی اثر ضدالتهابی اسانس مریم گلی بر التهاب ایجاد شده با تزریق گزیلن در گوش راست موشهای کوچک آزمایشگاهی نر انجام دادند. نتایج نشان داد که اسانس مریم گلی اثر ضدالتهابی دارد، که با اثر دگزامتازون قابل مقایسه است (18).

این نتایج نشان می دهد که علاوه بر  اثبات افزایش حساسیت درد و اضطراب در اوتیسم ، گیاهان دارویی هم وجود دارند که می توانند در آستانه درد و اضطراب نقش به سزایی داشته باشند. در همین راستااین مطالعه با هدف اثر مصرف عصاره گیاه بادرنجبویه بر آستانه درد، اضطراب و انعطاف ناپذیری های شناختی صورت گرفت.چرا که این گیاه خود یکی از قدیمی ترین داروهای گیاهی رایج در طب سنتی بوده و به عنوان یک ضد درد و ضد اضطراب شناخته شده است(7). بادرنجبویه دارای مقادیر قابل ملاحظه ای از آنتی اکسیدان و اسید روزمارینیک می باشد.همچنین یک ضد اضطراب قوی است و اثرات آن به مهار فعالیت آنزیم کولین استراز، تحریک استیل کولین و گیرنده گابا نسبت داده شده است.اثرات ضد اضطرابی بادرنجبویه همانند بنزودیازپین ها است با این تفاوت که تاکنون عارضه جانبی مهمی برای آن گزارش نشده است (26 و 16).

Kennedy و همکارانش در سال 2002 مطالعه ایی را با هدف اثر بادرنجبویه بر عملکردهای شناختی در 20 شرکت کننده جوان انجام دادند. نتایج آن نشان داد که دوزهایبادرنجبویه بیش از حد یا بالاتر از حداکثر مورد استفاده می‌تواند عملکرد شناختی و خلق و خوی را بهبود بخشد و بنابراین ممکن است یک مکمل ارزشمند در درمان بیماری آلزایمر باشد (16).

Modaresi و همکارانش در سال ۲۰۱۶ مطالعه ایی را در مورد تاثیر عصاره گیاه بادرنجبویه و دزیازپام بر تعدیل اضطراب در موش آزمایشگاهی انجام دادند. در این مطالعه عصاره گیاه با دوز های متفاوتی به موش مورد مطالعه تزریق شد و پس از آخرین دوز دریافتی از تمام گروه ها با استفاده از جعبه تاریـک اضـطراب ایجاد شد و به وسیله ی ابزار ماز بعلاوه شکل مرتفع ، آزمون ارز یابی اضـطراب گرفتـه شـد. در این آزمون نشان داده شد که عصاره بادرنجبویه می تواند به عنوان جایگزین مناسبی بـرای دیازپـام در کاهش واکنش های اضطرابی پیشنهاد شود(20).در همین راستا نتایج  پژوهش حاضر نشان داد که مصرف عصاره  گیاه بادرنجبویه در موش های مدل اوتیسمی باعث بهبود در انعطاف ناپذیری شناختی شد.

علاوه بر آن در مطالعه دیگر که توسطCases Jو همکاران در سال2011 با هدف تاثیر بادرنجبویه در درمان داوطلبین مبتلا به اضطراب و اختلال خواب مورد بررسی گرفت نشان داده شد که.بادرنجبویه باعث کاهش ۱٨ درصدی علائم اضطراب شده و بیخوابی را ٤٢ درصد کاهش داده است (5). که با نتایج به دست آمده در این پژوهش مطابقت دارد و عصاره بادرنجبویه خود باعث کاهش معناداری در اضطراب موش های مدل اوتیسمی شده است .برخی از مطالعات نیز اثرات ضد درد بادرنجبویه را بررسی کرده اند. تجویز خوراکی دوزهای مختلف آن می تواند درد احشایی ناشی از اسید استیک و درد التهابی ناشی از آن را التیام بخشد. همچنین به نظر می رسد که این گیاه اثر ضد دردی خود را از طریق سیستم کولینرژیک و مسیر اکسید نیتریک اعمال می کند (17). Rastafarian و همکارانش در سال ۲۰۲۰ در مطالعه ای تاثیر تزریق داخل نخاعی عصاره بادرنجبویه بر درد ناشی از گرما و فرمالین انجام دادند. نتایج آنها نشان داد که تجویز داخل نخاعی بادرنجبویه می تواند به طور قابل توجهی درد ناشی از آب گرم و فرمالین را در موش های صحرایی نر ویستار بهبود بخشد (9).

Hasanein و همکارانش در سال ۲۰۱۵ اثربخشی مصرف خوراکی اسانس بادرنجبویه را بر پردردی با استفاده از آزمون فرمالین در موش‌های دیابتی ناشی از استرپتوزوتوسین (STZ) مورد بررسی قرار دادند و تست درد بر روی موش های صحرایی نر بالغ ویستار ۴ هفته پس از شروع هیپرگلیسمی انجام دادند. نتیجه این بررسی ‌نشان داد که تجویز مزمن اسانس بادرنجبویه در مدل تجربی پردردی دیابتی اثربخشی دارد. بنابراین ممکن است به عنوان یک درمان برای نوروپاتی دردناک دیابتی نویدبخش باشد (12).

این نتایج خود نتایج به دست آمده در این پژوهش را تایید می کند چراکه عصاره بادرنجبویه منجر به کاهش آستانه درد در موش های مدل اوتیسمی شد. اینیافته ها نشان می دهد که عصاره این گیاهممکن است مزایای درمانی بالقوه ای برای مداخلات در مسیرهای مرتبط با درد و اضطراب و اختلالات شناختی در اوتیسم داشته باشد.

سپاسگزاری

نویسندگان این مقاله از دانشگاه علوم پزشکی گلستان برای فراهم نمودن امکانات مورد نیاز این پژوهش کمال سپاسگزاری را دارند.

1.       Ahmadi, R. (2022). The effects of Testosterone and Portulaca oleracea seed hydroalcoholic extract on pain induced by tail flick test in male mice. Journal of Animal Research (Iranian Journal of Biology), 35(2), 125-141.
2.       Awad, R., Levac, D., Cybulska, P., Merali, Z., Trudeau, V., & Arnason, J. (2007). Effects of traditionally used anxiolytic botanicals on enzymes of the γ-aminobutyric acid (GABA) system. Canadian journal of physiology and pharmacology, 85(9), 933-942.
3.       Basravi, M., Modaresi, M., & Sajjadian, I. Comparative effects of balm hydro alcoholic extract and diazepam on reducing anxiety in mice. Derpharmacia Lettre, 7(11), 125-129.
4.       Blaha, V., & Neustadt, W. (2009). Psychopharmaka und Arbeitsgedächtnis. na.
5.       Cases, J., Ibarra, A., Feuillère, N., Roller, M., & Sukkar, S. G. (2011). Pilot trial of Melissa officinalis L. leaf extract in the treatment of volunteers suffering from mild-to-moderate anxiety disorders and sleep disturbances. Mediterranean journal of nutrition and metabolism, 4(3), 211-218.
6.       Chen, Q., de Lecea, L., Hu, Z., & Gao, D. (2015). The hypocretin/orexin system: an increasingly important role in neuropsychiatry. Medicinal research reviews, 35(1), 152-197.
7.       Dressing, H., Riemann, D., Low, H., Schredl, M., Reh, C., Laux, P., & Muller, W. (1992). Insomnia: are valerian/balm combination of equal value to benzodiazepine. Therapiewoche, 42(12), 726-736.
8.       Failla, M. D., Gerdes, M. B., Williams, Z. J., Moore, D. J., & Cascio, C. J. (2020). Increased pain sensitivity and pain-related anxiety in individuals with autism. Pain reports, 5(6), e861.
9.       Goldowitz, D., & Hamre, K. (1998). The cells and molecules that make a cerebellum. Trends in neurosciences, 21(9), 375-382.
10.    Guo, X., Simas, T., Lai, M. C., Lombardo, M. V., Chakrabarti, B., Ruigrok, A. N., Bullmore, E. T., Baron‐Cohen, S., Chen, H., & Suckling, J. (2019). Enhancement of indirect functional connections with shortest path length in the adult autistic brain. Human Brain Mapping, 40(18), 5354-5369.
11.    Hara, Y., Ago, Y., Taruta, A., Hasebe, S., Kawase, H., Tanabe, W., Tsukada, S., Nakazawa, T., Hashimoto, H., & Matsuda, T. (2017). Risperidone and aripiprazole alleviate prenatal valproic acid-induced abnormalities in behaviors and dendritic spine density in mice. Psychopharmacology, 234, 3217-3228.
12.    Hasanein, P., & Riahi, H. (2015). Antinociceptive and antihyperglycemic effects of Melissa officinalis essential oil in an experimental model of diabetes. Medical Principles and Practice, 24(1), 47-52.
13.    Hunskaar, S., Berge, O.-G., & Hole, K. (1986). A modified hot-plate test sensitivie to mild analgesics. Behavioural brain research, 21(2), 101-108.
14.    Kaidanovich-Beilin, O., Lipina, T., Vukobradovic, I., Roder, J., & Woodgett, J. R. (2011). Assessment of social interaction behaviors. JoVE (Journal of Visualized Experiments)(48), e2473.
15.    Kennedy, D. O., & Scholey, A. B. (2006). The psychopharmacology of European herbs with cognition-enhancing properties. Current pharmaceutical design, 12(35), 4613-4623.
16.    Kennedy, D. O., Scholey, A. B., Tildesley, N. T., Perry, E. K., & Wesnes, K. A. (2002). Modulation of mood and cognitive performance following acute administration of Melissa officinalis (lemon balm). Pharmacology Biochemistry and Behavior, 72(4), 953-964.
17.    Kennedy, D. O., Wake, G., Savelev, S., Tildesley, N. T., Perry, E. K., Wesnes, K. A., & Scholey, A. (2003). Modulation of mood and cognitive performance following acute administration of single doses of Melissa officinalis (Lemon balm) with human CNS nicotinic and muscarinic receptor-binding properties. Neuropsychopharmacology, 28(10), 1871-1881.
18.    Khosravi, M., Khakpour, S., Jafari Marandi, S., & Ahadi Ali, M. (2015). Anti-inflammatory like effect of Salvia officinalis L. essential oil in male mice. Journal of Animal Research (Iranian Journal of Biology), 28(2), 154-160.
19.    Malhotra, S., & Gupta, N. (1999). Childhood disintegrative disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 29, 491-498.
20.    Modaresi, M., Basravi, M., & Sajadia, I. (2016). Comparative effects of balm hydro alcoholic extract and diazepam on reducing anxiety of in mice. Armaghane danesh, 20(10), 848-857.
21.    Murphy, C. M., Wilson, C. E., Robertson, D. M., Ecker, C., Daly, E. M., Hammond, N., Galanopoulos, A., Dud, I., Murphy, D. G., & McAlonan, G. M. (2016). Autism spectrum disorder in adults: diagnosis, management, and health services development. Neuropsychiatric disease and treatment, 1669-1686.
22.    Orhan, I., & Aslan, M. (2009). Appraisal of scopolamine-induced antiamnesic effect in mice and in vitro antiacetylcholinesterase and antioxidant activities of some traditionally used Lamiaceae plants. Journal of Ethnopharmacology, 122(2), 327-332.
23.    Rodgers, R., & Dalvi, A. (1997). Anxiety, defence and the elevated plus-maze. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 21(6), 801-810.
24.    Urdaneta, K. E., Castillo, M. A., Montiel, N., Semprún-Hernández, N., Antonucci, N., & Siniscalco, D. (2018). Autism spectrum disorders: potential neuro-psychopharmacotherapeutic plant-based drugs. Assay and Drug Development Technologies, 16(8), 433-444.
25.    Varposhti, M. Plant medicine. Esfahan: Charbagh Pub. 2007; p: 48-50. In: Persian.
26.    Wake, G., Court, J., Pickering, A., Lewis, R., Wilkins, R., & Perry, E. (2000). CNS acetylcholine receptor activity in European medicinal plants traditionally used to improve failing memory. Journal of Ethnopharmacology, 69(2), 105-114.
27.    Whitney, D. G., & Shapiro, D. N. (2019). National prevalence of pain among children and adolescents with autism spectrum disorders. JAMA pediatrics, 173(12), 1203-1205.
Journal of Animal Research (Iranian Journal of Biology)
Volume 37, Issue 4
Winter 2025
Pages 362-374

  • Receive Date 29 December 2023
  • Revise Date 24 April 2024
  • Accept Date 13 July 2024